Odpowiedzialność solidarna za VAT od 2027 r. — które usługi obejmie i jak ograniczyć ryzyko?

Od 1 stycznia 2027 r. nabywcy wybranych usług niematerialnych będą mogli odpowiadać za zaległości VAT swoich dostawców. Sprawdź, jakich usług dotyczą nowe przepisy, kiedy powstaje ryzyko odpowiedzialności i jak można je ograniczyć.

Od 1 stycznia 2027 r. odpowiedzialność solidarna przewidziana w art. 105a ustawy o VAT zostanie rozszerzona na wybrane usługi niematerialne. Oznacza to, że w określonych przypadkach organ podatkowy będzie mógł dochodzić zapłaty zaległego VAT nie tylko od usługodawcy, lecz także od firmy, która nabyła usługę.

Zmiany wprowadza ustawa z 4 września 2026 r. (Dz.U. z 2026 r. poz. 1270), która została już ogłoszona i we wskazanym zakresie wejdzie w życie 1 stycznia 2027 r.

Jakich usług dotyczą nowe przepisy?

Nowy załącznik nr 16 do ustawy o VAT obejmuje 12 grup usług określonych symbolami PKWiU, w tym m.in.:

• usługi związane z oprogramowaniem oraz doradztwem w zakresie oprogramowania;
• hosting i usługi rachunkowo-księgowe;
• doradztwo związane z prowadzeniem działalności gospodarczej i zarządzaniem;
• usługi reklamowe, badania rynku oraz prace badawczo-rozwojowe;
• usługi związane z zatrudnieniem i administracyjną obsługą biura.

Nie każda usługa doradcza czy informatyczna automatycznie podlega nowym przepisom. Decyduje jej rzeczywista klasyfikacja PKWiU. Przykładowo załącznik obejmuje usługi rachunkowo-księgowe (PKWiU 69.20.2), ale nie wymienia odrębnie usług doradztwa podatkowego (PKWiU 69.20.3).

Kiedy nabywca może odpowiadać za VAT dostawcy?

Sam zakup usługi objętej załącznikiem nr 16 nie oznacza jeszcze odpowiedzialności solidarnej.

Zgodnie z art. 105a ust. 1 ustawy o VAT odpowiedzialność może powstać, jeżeli nabywca w momencie świadczenia usługi wiedział lub miał uzasadnione podstawy, aby przypuszczać, że VAT należny od tej usługi nie zostanie zapłacony.

Podstawą takich przypuszczeń mogą być nietypowe okoliczności współpracy, przykładowo:

• cena znacząco niższa od rynkowej, bez ekonomicznego uzasadnienia;
• żądanie zapłaty na rachunek osoby trzeciej;
• brak możliwości potwierdzenia, że osoba zawierająca umowę jest uprawniona do reprezentowania kontrahenta;
• inne nietypowe warunki transakcji, które nie znajdują racjonalnego uzasadnienia gospodarczego.

Pojedynczy sygnał ostrzegawczy nie przesądza automatycznie o odpowiedzialności. Ustawa przewiduje również jej wyłączenie m.in. wtedy, gdy powstanie zaległości nie było związane z uczestnictwem dostawcy w nierzetelnym rozliczaniu podatku w celu osiągnięcia korzyści majątkowej (art. 105a ust. 3 pkt 2). Nabywca może także wykazać, że nietypowe okoliczności transakcji nie miały wpływu na niezapłacenie VAT (art. 105a ust. 4).

Progi 15 000 zł i 50 000 zł — kiedy przepisy mogą mieć zastosowanie?

Nowy art. 105a ust. 3 pkt 7 przewiduje wyłączenie odpowiedzialności przy mniejszych zakupach usług.

Co do zasady wyłączenie obejmuje nabycie udokumentowane fakturą na kwotę poniżej 15 000 zł brutto. Nie ma ono jednak zastosowania, jeżeli łączna wartość objętych przepisem usług nabywanych od jednego dostawcy w danym miesiącu przekroczy 50 000 zł netto.

Przykładowo:

Uwaga: faktura na dokładnie 15 000 zł brutto nie korzysta z wyłączenia przewidzianego dla faktur poniżej tej kwoty. Przy limicie miesięcznym wyłączenie przestaje natomiast działać dopiero po przekroczeniu 50 000 zł netto.

Czy zapłata w split payment wyłącza odpowiedzialność nabywcy?

Tak. Zapłata z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności (MPP) wyłącza odpowiedzialność solidarną z art. 105a ustawy o VAT — zgodnie z ust. 3 pkt 6 tego przepisu.

W ramach MPP płatność odbywa się z wykorzystaniem komunikatu przelewu, a kwota odpowiadająca VAT trafia na rachunek VAT dostawcy.

Samo ujęcie usługi w załączniku nr 16 nie oznacza obowiązku korzystania z MPP. Mechanizm ten pozostaje w odniesieniu do takich usług dobrowolny, o ile obowiązek jego zastosowania nie wynika z innych przepisów, np. dotyczących pozycji z załącznika nr 15.

Warto pamiętać, że MPP można stosować do odpowiednich płatności w złotych, realizowanych za pośrednictwem rachunków obsługujących ten mechanizm.

Od kiedy nowe zasady będą stosowane?

O zastosowaniu nowych przepisów decyduje moment powstania obowiązku podatkowego, a nie sama data wystawienia faktury.

Zgodnie z art. 3 ustawy nowelizującej regulacje obejmą usługi, dla których obowiązek podatkowy powstanie od 1 stycznia 2027 r.

Przykładowo usługa wykonana w grudniu 2026 r., zafakturowana w styczniu 2027 r., co do zasady nie będzie objęta nowymi przepisami. Natomiast usługa wykonana w styczniu 2027 r. może już podlegać nowej regulacji.

Odrębnej analizy mogą wymagać usługi rozliczane okresowo oraz zaliczki otrzymane przed 2027 r.

Jak ograniczyć ryzyko odpowiedzialności?

Przed rozpoczęciem współpracy z kontrahentem warto zweryfikować jego status oraz podstawowe informacje dotyczące działalności. W szczególności należy:

1. Sprawdzić kontrahenta w KRS lub CEIDG oraz Wykazie podatników VAT.
2. Zweryfikować warunki transakcji, w tym zakres usługi, wysokość wynagrodzenia i uprawnienie osób reprezentujących dostawcę.
3. Rozważyć zapłatę w MPP, jeżeli transakcja pozwala na zastosowanie tego mechanizmu.
4. Sprawdzić rachunek bankowy przed przelewem i zachować potwierdzenie weryfikacji, jeśli mają zastosowanie przepisy dotyczące białej listy VAT.
5. Zachować dokumentację współpracy, w szczególności umowę, korespondencję oraz wyniki sprawdzeń kontrahenta.

Weryfikacja kontrahenta nie jest samodzielną ustawową przesłanką wyłączającą odpowiedzialność solidarną, ale może mieć istotne znaczenie dowodowe przy ocenie okoliczności transakcji.

Co konkretnie zrobić do końca grudnia, krok po kroku: lista siedmiu kroków przed 1 stycznia 2027 r.

Jak pomaga Weryfikacja-Kontrahenta.pl?

Serwis Weryfikacja-Kontrahenta.pl umożliwia sprawdzenie kontrahenta na podstawie numeru NIP, m.in. w Wykazie podatników VAT, KRS, CEIDG, REGON, VIES oraz na listach sankcyjnych.

Wyniki przedstawiane są w formie oceny punktowej, alertów i raportu PDF zawierającego datę, godzinę oraz źródła weryfikacji.

Raport pomaga udokumentować sprawdzenie kontrahenta, jednak nie zastępuje analizy warunków konkretnej transakcji, nie stanowi gwarancji dochowania należytej staranności ani nie wyłącza samodzielnie odpowiedzialności podatkowej.

Sprawdź kontrahenta przed rozpoczęciem współpracy i zachowaj potwierdzenie weryfikacji.

Podstawa prawna: art. 105a ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, w brzmieniu nadanym ustawą z 4 września 2026 r. (Dz.U. z 2026 r. poz. 1270), art. 3 i art. 9 ustawy nowelizującej oraz załącznik nr 16 do ustawy o VAT.

Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady podatkowej.